© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Silva Rerum   Silva Rerum

Czartoryski August

Czartoryski  August (1697-1782), wojewoda ruski. Za młodu w rycerskim zakonie joannitów na Malcie, potem walczył w wojsku austriackim przeciw Turkom. W roku1731 został wojewodą ruskim i poślubił Zofię z Sieniawskich Denhoffową, dziedziczkę wielkiej fortuny.

August Czartoryski wraz z bratem Michałem i szwagrem Stanisławem Poniatowskim przez lata budował umiejętnie potęgę  ekonomiczną i polityczną rodu. Zaangażowali się w roku 1733 po stronie Stanisława Leszczyńskiego, lecz potem przeszli na stronę Augusta III; ich stronnictwo, w latach 40-tych  wspierające dwór saski, w 50-tych wobec niego opozycyjne, nazwano Familią. Światły, o wybitnym umyśle, uważany za kandydata do korony, był czołowym politykiem kraju, liczono się z nim także za granicą. Marszałkował konwokacji w roku 1764 i następnym sejmom (do r. 1766),  z pomocą Rosji doprowadził do osadzenia  na tronie polskim „familijnego” kandydata,  Stanisława Augusta Poniatowskiego, a potem czujnie nadzorował jego poczynania.

Wojewoda ruski sprawnie organizował zarządzanie swymi rozległymi dobrami, które dzięki temu przynosiły znaczne dochody. Rezydował chętnie w Puławach i w Wilanowie, dbał też o Brzeżany i Sieniawę. Pozostawił syna Adama Kazimierza i córkę Izabelę (Elżbietę), wydaną za Stanisława Lubomirskiego.