© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
   |   04.07.2017

Lato w ogrodach wilanowskich

Lato to wyjątkowy okres w życiu wilanowskiej rezydencji bowiem to dla uciechy wszystkimi darami tej pory roku Król Jan III wzniósł tutaj swoją letnią rezydencję. Uwielbienie Króla dla tej pory roku posiadało także odzwierciedlenie w bogactwie i różnorodności roślinnej, która w tym okresie gościła wokół pałacu. Rytm ten i roślinny przepych rządził niemal wszystkimi rezydencjami Europy. Wszystko po to by przez te kilka tygodni dopełnić boskich konotacji Możnowładcy ogrodową kreacją Edenu.

Tegoroczne lato w ogrodach Wilanowa jest szczególne. Przygotowaliśmy dla Państwa sporo nowości ale i odkurzonych z zapomnienia powrotów do klasyki europejskiej sztuki ogrodowej.

Dziedziniec Główny; fot. Ł. Przybylak

Rabata na Dziedzińcu Głównym zachwyci Państwa różnorodnością, która po części tylko daje przedsmak tego jakie rośliny będziecie mogli spotkać w głębi ogrodów. Choć to może niezauważalne to swobodna rabata na Dziedzińcu Głównym jest w trakcie metamorfozy z rabaty sezonowej w rabatę bylinową. Niezaprzeczalną, główną bohaterką tejże rabaty jest wyjątkowej urody Dalia (Dahlia ‘Dahlergria’) o pojedynczym kwiatostanie i ciemnych liściach.

Przechodząc przez bramę w Pergoli Północnej miniecie Państwo neutralne petunie i ipomee. Czysta biel i jasna zieleń to przygotowanie Waszych oczu dla prawdziwej feerii barw, która czeka tuż za progiem zabytkowej pergoli.

Eklektyczny Ogród Północny przy północnym skrzydle pałacu skrzy się dosłownie w dwóch odcieniach żółci dwóch odmian aksamitki wzniosłej (czy dostrzegacie Państwo podobieństwo odcienia jednej z nich do koloru pałacowych elewacji?). Żółte aksamitki toną w intensywnym, kobaltowym wręcz kolorze kłosów szałwii omączonej (Salvia farinacea). Pod elewacją ogrodową północnego skrzydła pałacu do drzewek cytrynowych dołączyły w tym roku dwa granatowce (również w rekonstrukcjach kubłów z obrazu Bernarda Belotta). W centralnych parterach ogrodowych Ogrodu Północnego, Państwa uwagę zwrócić mogą okazałe zielone liście paciorecznika (Canna x generalis), wszechobecnego w ogrodach wilanowskich doby XIX stulecia. Roślina ta wyrasta w tym roku z ceramicznych, neorenesansowych donicach z główkami puttów i kwiatowymi girlandami. Zarówno te donice jak i pozostałe ceramiczne znajdujące się w tym ogrodzie zostały wykonane dla nas na zamówienie w jednej z włoskich manufaktur. Taras zachodni północnego skrzydła zdobią wyjątkowe begonie boliwijskie (Begonia boliviensis) – równie szalenie popularne w ogrodach doby XIX stulecia. Taras wschodni północnego skrzydła pałacu również otrzymał w tym roku dekorację roślinną, która czeka na Państwa odkrycie.

W Gaju Akademosa pojawiły się z kolei dwa „nowe” klomby kwiatowe wzorowane na klombach XIX wiecznych. Założone na planie koła składają się z wonnego heliotropu obwiedzionego historyczną odmianą pelargonii. Ich środek zaś to intrygujący szorstkowiec (Chamaerops excelsa). Palma rozpoznana przez nas na archiwalnej ikonografii ogrodów pałacowych wytrzymuje na zewnątrz nawet do – 13 stopni. W Gaju Akademosa, w centralnej części placu z kamienną ławkę Państwa uwagę zwrócić może także ceramiczna amfora niemal całkowicie skryta pod pędami pnącej rośliny. Ta niewielka kompozycja z liśćmi akantu stanowi przestrzenną zapowiedź planu rekonstrukcji klombu kwiatowego, który wykopany w nawierzchni istniał w tym miejscu jeszcze na początku XX wieku.

Ogród przy Oranżerii to w tym roku udoskonalona ekspozycja okazałych palm. Swój renesans przeżywa w tym roku fontanna w ogrodzie poddana pracom remontowym. W basenie fontanny zanurzone zostały okazałe papirusy. Kamienne cokoły i półki fontanny ozdobiły w tym roku, podobnie jak przed stu laty, rośliny w donicach. Nowym lokatorem przestrzeni ogrodu przy oranżerii są dwie, niewielkie agawy Królowej Wiktorii (Agave victoriae-reginae). Choć niewielkie to mają już około 40 lat i są jednymi z licznych nabytków egzotycznych naszej kolekcji roślin. Wgłębnik ogrodu przy Oranżerii oprawiony jest w bogatą rabatę zaprojektowaną zgodnie ze znanym już Państwu traktatem ogrodniczym La Theorie et la pratique du jardinage, Dezallier d’Argenville’a. Barokowa tradycja zakładania bordiur kwiatowych w XIX wiecznej odsłonie.

Prawdziwą ucztą dla oczu i zmysłu węchu jest rabata przed głównym wejściem do Oranżerii. Zaprojektowana przez panią Kamilę Domańską, została oparta o rdzeń złożony ze znanych już Państwu z Ogrodu Północnego, szorstkowców. Dla wielu z Państwa połączenie palm z roślinami ozdobnymi może być nieco szokujące, jednak proszę wierzyć, że to jedna z najmniejszych ogrodowych ekstrawagancji doby XIX stulecia.

Ciąg dalszy ukłonów w kierunku XIX wiecznego dziedzictwa sztuki ogrodowej czeka na Państwa w przedsionku Parku Północnego tj. przy Kolumnie z Orłem. W minionym roku pojawiły się w jego pobliżu dwa okrągłe klomby kwiatowe (o wymiarach i częściowo składzie gatunkowym rozpoznanym na archiwalnej ikonografii ogrodów pałacowych Wilanowa). W tym roku jednak zostały oprawione w rekonstrukcje XIX wiecznych, ceramicznych kafli ozdobnej bordiury klombów kwiatowych. Wykonanie modelu dla rekonstrukcji wykonane zostało na podstawie wykopalisk archeologicznych i archiwalnej ikonografii a to dzięki Renacie Pieniek i Irmie Fuks-Rembisz z Działu Konserwacji oraz Dianie Święckiej z Działu. Nie należący do najłatwiejszych montaż kafli w podłożu to dzieło zegarmistrzowskiej pracy panów Mirosława Bednarczyka i Jacka Kuśmierskiego. Zrekonstruowane kafle mają formę Muszli św. Jakuba oraz Liścia Akantu. Rekonstrukcja ta choć niewielka w skali jest znacząca na arenie krajowej konserwacji i rewaloryzacji ogrodów historycznych. Kolejny „nowy” klomb kwiatowy wzorowany na historycznych wzorcach znalazł się w pobliżu budynku pompowni. Skład gatunkowy tego egzemplarza stanowi niemal w 100% powielenie zestawu roślin rozpoznanego przez pracowników Działu Ogrodowego na archiwalnych fotografiach.

Spostrzegawczy Goście dostrzegą na pewno „nowy” malowniczy zakątek przy ścieżce prowadzącej z Pompowni w kierunku północnym. Pojawiły się bowiem w tym miejscu naturalne kamienie obsadzone paprociami, parzydłem leśnym i rodgersją.

Spacerując przez salon ogrodowy Tarasu Górnego powitają Państwa cztery egzemplarze araukarii wyniosłej (Araucaria heterophylla) zlokalizowane w bastionie północnym i południowym. W XIX stuleciu takie same araukarie zdobiły południowy i północny szczyt głównego korpusu pałacu. Bliscy krewni wspomnianych drzew, araukarie chilijskie (Araucaria araucana). Wiek tego gatunku szacuje się na ponad … 60 000 000 lat a pojedyncze egzemplarze przy sprzyjających warunkach są w stanie dożyć 1000 lat. Do ogrodów Europy aurukaria ta trafiła w drugiej połowie XVIII wieku jako jeden z większych botanicznych rarytasów. Tego lata dwie z nich zakupione dzięki dotacji MKiDN zdobią szczyty południowego i północnego alkierza pałacowego. Na Tarasie Górnym pojawiły się także dwie okazałe agawy podkreślające jedną z głównych osi kompozycji przestrzennej rezydencji wilanowskiej będącej jednocześnie główną osią Ogrodu Północnego. Topiary Tarasu Górnego stoją także przed dość poważną zmianą. W tym roku rozpoczyna się ich formowanie zgodnie z XVIII wiecznym wzorcem w ostrosłupy, a nie ostrosłup ze stożka.

Wszyscy ci z Państwa, którzy podejdą do balustrady Tarasu Górnego zobaczą również niezbyt skromne obsadzenie bordiur Tarasu Dolnego. Należyta im oprawa to po raz kolejny feeria barw, gatunków i odmian roślin. Bordiury kwater północnej i południowej to ponownie barokowa sztuka komponowania bordiur kwiatowych. Ornament centralny to kobaltowa plama szałwii w domieszce z paciorecznikiem. Wprawne oko dostrzeże małe agawy rosnące w wazonach na szczycie obelisków. Bordiury parterów centralnych to setki dalii o kwiatach białych i różowych. Palmety parterów centralnych Tarasu Dolnego lśnią z kolei od bieli zwiewnych kwiatów kosmosów (Cosmos bipinnatus). To iście barokowa roślina choć kojarzona przede wszystkim z sielskich przedogrodów wiejskich domostw.

Do Ogrodu Różanego zapraszamy do oglądania róż (co oczywiste) ale i doskonale odżywionych cytrusów i kompozycji kwiatowych w wiszących wazach oraz wazach na trójnogu, które ozdobiła wybitnie eklektyczna kompozycja kwiatowa. Na Pergoli Południowej pojawił się także nowy detal w postaci ręcznie wykonanych, ceramicznych donic z okazałymi rozmarynami. Jeśli się lepiej przyjrzeć donicom można dostrzec splecione ze sobą węże. Czyż ta plątanina nie przypomina szyj łabędzich splątanych w wiszących na pergoli wazach z chaussee-staub?

Drodzy Państwo podsumowując, tegoroczne lato w ogrodach przypałacowych mieni się kolorami i różnorodnością form blisko 31 000 sztuk roślin (67 gatunków i odmian).

Tak piękne lato nie zawitałoby do naszych ogrodów gdyby nie praca (niejednokrotnie w trudnych warunkach atmosferycznych) i zaangażowanie:

Kamili Domańskiej
Agnieszki Mruz
Elżbiety Styczek-Mioduskiej
Jadwigi Wójcik
Agnieszki Jabłczyńskiej
Moniki Wujasz
Mirosława Bednarczyka
Stanisława Rudnika
Tomasza Czubka
Sylwestra Sendera
Piotra Czarneckiego
Jacka Kuśmierskiego

oraz

Damiana Makowskiego, Kingi Sokołowskiej i Kamila Człowińskiego, którzy wyprodukowali blisko 10 000 sztuk roślin ozdobnych i pod bacznym okiem Damiana, wypielęgnowali liczącą 300 egzemplarzy (i wciąż rozbudowywaną) kolekcję roślin egzotycznych. Od wiosny w ogrodach pojawiło się blisko 50 sztuk okazałych drzew a to dzięki wysiłkowi pracowników Działu Ogrodowego.

Zapraszamy do odwiedzenia ogrodów wilanowskich!