© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Silva Rerum   Silva Rerum

Szkoła Rycerska

W XVIII wieku armia Rzeczypospolitej była anachroniczna w porównaniu z formacjami wojskowymi innych państw europejskich. W latach 1717–1764 liczyła 12–16 tys. żołnierzy. Nie istniało szkolnictwo wojskowe, a takie formacje jak piechota i artyleria nigdy nie rozwinęły się na większą skalę. W 1632 roku Władysław IV w pactach conventach zobowiązał się do stworzenia uczelni wojskowej. Jan Kazimierz oraz Jan III Sobieski również podejmowali tę kwestię, jednak do realizacji projektu doszło dopiero za rządów Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Szkoła Rycerska Kadetów Jego Królewskiej Mości i Rzeczpospolitej zwana też Akademią Szlacheckiego Korpusu Kadetów Jego Królewskiej Mości i Rzeczypospolitej była pierwszą w kraju  uczelnią świecką wyłączoną z zakonnego systemu nauczania. W 1768 roku król podpisał akt erekcyjny i od tego momentu szkoła rozpoczęła działalność. Siedziba uczelni mieściła się w Pałacu Kazimierzowskim. Szefem korpusu został sam król, komendantem – książę Adam Kazimierz Czartoryski. Największe trudności sprawiło znalezienie pedagogów oraz dobranie kadry oficerskiej. Kierownictwo nad sprawami naukowymi sprawował dyrektor generalny. Jako pierwszy stanowisko to objął Anglik John Lind.

Chłopcy trafiali na uczelnię już w wieku 10–12 lat. Kadeci mieszkali w koszarach. Zaprawiali się bardziej w służbie i ćwiczeniach żołnierskich niż w nauce. Najzdolniejsi otrzymywali zezwolenie na wyjazd za granicę oraz stypendium z królewskiej szkatuły. Bardzo często zostawali też na uczelni, aby dzielić się nowo zdobytą wiedzą. Wychowankami Szkoły Rycerskiej byli m.in. Tadeusz Kościuszko, Jakub Jasiński, Julian Ursyn Niemcewicz, Józef Sowiński.