© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Ad Villam Novam   Ad Villam Novam   |   26.10.2015

Warszawskie inicjatywy budowlano-artystyczne Augusta Aleksandra Czartoryskiego w świetle materiałów archiwalnych z Biblioteki Czartoryskich w Krakowie tom IV 2010

Kolejny, czwarty tom Ad Villam Novam prezentuje materiały źródłowe dotyczące warszawskich inicjatyw budowlano-artystycznych księcia Augusta Aleksandra Czartoryskiego, głównie – choć nie wyłącznie – związanych z pierwszoplanową rezydencją stołeczną, jaką był pałac przy KrakowskimPrzedmieściu (w źródłach określany jako „Pałac przy Karmelitach” lub „PrzedKarmelity”), znajdujący się od 1799 w rękach Potockich. Prezentowany materiał stanowi część zachowanego fragmentarycznie w Bibliotece Czartoryskich w Krakowie wilanowskiego archiwum gospodarczego rodzin Sieniawskichi Czartoryskich. (...)
Pałac Augusta Aleksandra i Marii Zofii Czartoryskich (późniejszy Potockich) przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie nie był dotąd przedmiotem żywszej uwagi historyków architektury i historyków sztuki. Wyjątek stanowi Irena Malinowska, której badania nad późnobarokową architekturą Warszawy w tym nad architekturą w kręgu Czartoryskich, przerwała niestety choroba i przedczesna śmierć. Brak wcześniejszych poważniejszych opracowań dotyczących warszawskiego pałacu, rekompensuje tedy pierwsza i jedyna, skądinąd niewielka i popularyzatorska w charakterze (pozbawiona z definicji aparatu naukowego) książka Ireny Malinowskiej napisana wspólnie z Marią I. Kwiatkowską w 1976 r. Pośmierci pierwszej z jej autorek niemal nikt już nie podejmował tego tematu. Nie były prowadzone kwerendy archiwalne i bibliograficzne, nie podjęto próby dotarcia do planów (projektów i pomiarów, w tym zwłaszcza rzutów) szczególnie tych pochodzących z XVIII lub choćby z początków XIX w., czyli z okresu sprzed wielkich przebudów w duchu klasycystycznym i historyzującym.(...) Celem rekompensaty wskazanych wyżej braków, postanowiliśmy w ramach projektu Ad Villam Novam rozpocząć publikację źródeł archiwalnych dotyczących osiemnastowiecznych dziejów pałacu wraz z odnośnym komentarzem naukowym.
(ze wstępu Jakuba Sito)