UE
Unia Europejska
nieslyszacy WCAG 2.0

Tematy

Rycerskie czyny i cnoty Jana III Sobieskiego znane były w całej Europie. Wizerunek Sobieskiego stał się podobnie rozpoznawalny, jak portrety papieża, cesarza czy króla Francji. Głównymi bohaterkami tej książki są graficzne tezy dedykowane Janowi III. Autorzy wielkoformatowych rycin akademickich połączyli wątki propagandy wizualnej z okresu przed- i powiedeńskiego z erudycyjną argumentacją naukową.


To pierwsze tego typu rozwiązanie, które całkowicie zrewolucjonizuje identyfikację dzieł sztuki pochodzących z grabieży wojennych. Dzięki aplikacji możliwa będzie automatyczna identyfikacja obiektu jedynie na podstawie fotografii wykonanej za pomocą telefonu komórkowego.


Wilanowskie nietoperze – raport z badań

EOG_Nietoperze_Borowiec w pałacu fot. Julia Dobrzańska.jpg

Badanie nietoperzy – z uwagi na ich nocną aktywność oraz spędzanie dnia w niedostępnych kryjówkach – wymaga specjalnie dobranych metod badawczych. Często dla postronnego obserwatora te nocne ssaki są w ogóle niezauważalne. Dlatego wciąż wiele terenów jest niezbadanych pod kątem ich występowania, różnorodności gatunkowej itp.

Dotychczas na terenie Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie obserwacje nietoperzy prowadzono sporadycznie. Na początku lat 90. zaobserwowano w Morysinie borowca wielkiego i nocka rudego, zaś na terenie parku – nocka Natterera.

W ramach projektu „Edukacja społeczna w konflikcie urbanizacyjno-ekologicznym na terenie Muzeum Pałacu w Wilanowie” w latach 2015–2016 przeprowadzono kompleksowe badania wilanowskich nietoperzy.

Metody

W celu wykrycia jak największej liczby gatunków nietoperzy pojawiających się na tym terenie zastosowano różnorodne metody badań.

1. Zimą 2013/2014 oraz 2014/2015 skontrolowano wszelkie podziemia znajdujące się na omawianym terenie – piwnice pod zabudowaniami pałacowymi, piwnicę pod leśniczówką w Morysinie, Grotę, pojedyncze małe piwniczki ziemne.

2. Kontrolowano potencjalne miejsca letniego dziennego pobytu tych ssaków, przede wszystkim strychy budynków.

3. Prowadzono odłowy w sieci chiropterologiczne, które były rozstawiane w miejscach intensywnego przelotu nietoperzy (na drogach leśnych i parkowych, nad wodami lub na ich brzegach).

4. Ponadto prowadzono odłowy nietoperzy przy otworach podziemi oraz ruin budynków, aby sprawdzić, czy ma miejsce tam ich rojenie. Wiosną i jesienią nietoperze mniej lub bardziej masowo latają w pewnych miejscach (roją się), co ma najprawdopodobniej związek z zachowaniami godowymi.

Wyniki

1. Okres zimowania

Zimę nietoperze przesypiają w kryjówkach podziemnych. Kontrolą objęto podziemia zabudowań położonych na terenie muzeum oraz rez. Morysin. Stwierdzono występowanie nietoperzy jedynie w Grocie, a dokładnie w jej przywejściowych częściach. 11 i 25 marca 2015 r. stwierdzono tam dwa osobniki nocka Natterera Myotis nattereri, gatunku najliczniej obserwowanego w warszawskich zimowiskach tych ssaków (Fuszara, Kowalski 1995). Z uwagi na identyczną lokalizację tych zwierząt podczas obu omawianych kontroli można przypuszczać, że były to te same osobniki. 8 kwietnia 2015 r. nietoperzy tam nie stwierdzono – zakończyły one zimowanie. Warto zwrócić uwagę, że dwa lata temu, 6 listopada 2013 r., w Grocie obserwowano jednego osobnika gacka brunatnego Plecotus auritus. Zatem może być ona wykorzystywana także przez inne gatunki tych ssaków. W głębi obiektu, w jego nowoczesnych częściach, nietoperzy nie obserwowano.

2. Kryjówki letnie w budynkach

Latem roku 2015 skontrolowano dostępne strychy budynków gospodarczych. Nie stwierdzono w nich nietoperzy ani ich śladów bytowania (odchody). Może być to spowodowane powszechnym występowaniem kuny domowej Martes foina, której bardzo liczne odchody stwierdzono na prawie wszystkich niezagospodarowanych strychach i poddaszach.

3. Wiosenne i jesienne rojenie

Wioną i jesienią nietoperze zlatują się nocami do podziemi, ruin budynków itp., gromadnie tam latając. Przypuszcza się, że ma to związek z godami. Zachowania te nazywamy rojeniem. W dniach 26 i 27 maja oraz w 1 i 4 września 2015 r. skontrolowano budynki znajdujące się w rez. Morysin i w jego okolicy (rotunda, domek stróża oraz brama wjazdowa). Rozstawiono siatki w ruinach lub ich pobliżu (trzy w bramie, po jednej w pozostałych ruinach). Nie stwierdzono tam aktywności nietoperzy – jedynie w bramie obserwowano jednego przelatującego nietoperza.

Późnym latem oraz jesienią dokonano obserwacji rojenia w wejściu do Groty. 5 sierpnia odłowiono 2 samce gacka brunatnego, zaś 29 września – 7 nocków Natterera (5 samców, 2 samice), 2 samce gacka brunatnego oraz sama nocka rudego.

4. Letnie odłowy w sieci

Nietoperze odławiano zarówno w parku, jak i w rezerwacie przyrody Morysin. W parku wybierano alejki z obu stron obsadzone drzewami, zaś w rezerwacie – ścieżki jak najszersze (generalnie są one tam bardzo wąskie). Ponadto w rezerwacie jednokrotnie odławiano na jazie na Kanale Sobieskiego. Wybrano 4 stanowiska w Morysinie oraz 4 w parku.

Podsumowanie

1. Na omawianym terenie stwierdzono jedynie pięć gatunków nietoperzy, po 4 zarówno w parku, jak i w Morysinie. Także liczby nietoperzy odławiane w sieci są małe. Przyczyną tego mogą być niesprzyjające dla nietoperzy warunki, jakie panują na obu tych terenach. W Morysinie ścieżki są bardzo wąskie, zatem nieodpowiednie dla latających nietoperzy, zaś w parku większość terenu jest odkryta, zatem omijana przez te ssaki. Brak jest dogodnych dla nietoperzy kryjówek – podziemi jest niewiele, zaś strychy są zasiedlone przez drapieżnika – kunę domową.

2. Stwierdzone gatunki są pospolite i liczne w Polsce. Na uwagę zasługuje stwierdzenie mopka, gatunku wymienionego w II Załączniku Dyrektywy Siedliskowej EWG.

3. Jedyną stałą kryjówką nietoperzy jest Grota. Korzystne byłoby niezagospodarowywanie tego obiektu, zwłaszcza przywejściowych jej części. Pozwoli to nietoperzom na korzystanie z niej w kolejnych latach.

4. Ten sam obiekt jest miejscem rojenia nietoperzy. Dobrze byłoby pozostawić jak najmniej zasłonięte wejście do obiektu, a w przyszłości zamontować drzwi, w których znajdą się jedynie poziome pręty (co ułatwi nietoperzom wlatywanie i wylatywanie).

Badania prowadził Marek Kowalski z Towarzystwa Przyrodniczego „Bocian”.


Nietoperze występujące w na terenie Muzeum Pałacu w Wilanowie

Nocek Natterera Myotis nattereri

Gatunek związany latem z lasami. Jego kryjówkami w tym okresie są dziuple, budki oraz – rzadziej – budynki. Zimę spędza w różnorodnych podziemiach, począwszy od małych przydomowych piwnic, skończywszy na dużych fortach. Wybiera tam miejsca dość ciepłe i o dużej wilgotności względnej. Ukrywa się w miejscach położonych wysoko nad powierzchnią podłogi, najczęściej kryjąc się w szczelinach.

Status gatunku. Nocek Natterera objęty jest w Polsce ochroną ścisłą jako gatunek wymagający czynnej ochrony; ponadto wszelkie zimowiska nietoperzy, w których w ciągu trzech kolejnych lat choć raz stwierdzono ponad 200 osobników tych ssaków, mogą mieć wyznaczoną strefę ochrony całorocznej, która obejmuje pomieszczenia i kryjówki zajmowane przez nietoperze (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt).

Zamieszczony jest w IV załączniku Dyrektywy Rady EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory. Wymieniony jest także w Załączniku II Konwencji Berneńskiej oraz w Załączniku II Konwencji Bońskiej. Zaliczony został do gatunków najmniejszej troski (kategoria Least Concern) na czerwonej liście IUCN.

Był jednym z dwu najliczniej obserwowanych gatunków. Odnotowany zimą (osobniki zimujące w Grocie) i latem – odławiano je w Morysinie i parku. Ponadto jednego osobnika odnotowano w maju 1994 roku w niezidentyfikowanym budynku w parku (I. Krasnodębski, dane niepublikowane).

Nocek rudy Myotis daubentonii

Gatunek związany latem z lasami oraz zbiornikami wodnymi. Jego kryjówkami w tym okresie są dziuple oraz – rzadziej – szczeliny pod mostami. Zimę spędza w różnorodnych podziemiach, począwszy od małych przydomowych piwnic, skończywszy na dużych fortach. Wybiera tam miejsca dość ciepłe i o dużej wilgotności względnej. Ukrywa się w miejscach położonych wysoko nad powierzchnią podłogi, najczęściej kryjąc się w szczelinach.

Status gatunku. Nocek rudy objęty jest w Polsce ochroną ścisłą jako gatunek wymagający czynnej ochrony; ponadto wszelkie zimowiska nietoperzy, w których w ciągu trzech kolejnych lat choć raz stwierdzono ponad 200 osobników tych ssaków, mogą mieć wyznaczoną strefę ochrony całorocznej, która obejmuje pomieszczenia i kryjówki zajmowane przez nietoperze (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt).

Zamieszczony jest w IV załączniku Dyrektywy Rady EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory. Wymieniony jest także w Załączniku II Konwencji Berneńskiej oraz w Załączniku II Konwencji Bońskiej. Zaliczony został do gatunków najmniejszej troski (kategoria Least Concern) na czerwonej liście IUCN.

Był jednym z dwu najliczniej obserwowanych gatunków. Odnotowany latem, kiedy był najliczniej odławianym nietoperzem w Morysinie i parku. Odłowiony był także w czerwcu 1991 r. (1 osobnik – I. Krasnodębski, dane niepublikowane). 

Borowiec wielki Nyctalus noctula

Jeden z największych krajowych gatunków nietoperzy, związany latem z lasami. Jego kryjówkami w tym okresie są dziuple oraz – rzadziej – szczeliny w budynkach. Na zimę większość osobników odlatuje do południowej lub zachodniej Europy.

Status gatunku. Borowiec wielki objęty jest w Polsce ochroną ścisłą jako gatunek wymagający czynnej ochrony; ponadto wszelkie zimowiska nietoperzy, w których w ciągu trzech kolejnych lat choć raz stwierdzono ponad 200 osobników tych ssaków, mogą mieć wyznaczoną strefę ochrony całorocznej, która obejmuje pomieszczenia i kryjówki zajmowane przez nietoperze (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt).

Zamieszczony jest w IV załączniku Dyrektywy Rady EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory. Wymieniony jest także w Załączniku II Konwencji Berneńskiej oraz w Załączniku II Konwencji Bońskiej. Zaliczony został do gatunków najmniejszej troski (kategoria Least Concern) na czerwonej liście IUCN.

Na badanym terenie stwierdzony był w okresie letnim – w parku i Morysinie – odłowiono po jednym osobniku.  Odłowiony był także w sierpniu 1990 r. (1 osobnik – I. Krasnodębski, dane niepublikowane).

Gacek brunatny Plecotus auritus

Jeden z najpospolitszych gatunków krajowych, zasiedlający bardzo różnorodne środowiska i kryjówki. Latem są to zarówno dziuple i skrzynki, jak również budynki. Zimą gacek brunatny spotykany jest w podziemiach o różnorodnej kubaturze, jednak z danych ogólnopolskich wynika, że zdecydowanie preferuje małe, przydomowe piwnice. Wybiera on tam miejsca chłodne i o małej wilgotności względnej. Na terenie Muzeum jednego osobniki obserwowano w Grocie zimą roku 2013.  

Status gatunku. Gacek brunatny objęty jest w Polsce ochroną ścisłą jako gatunek wymagający czynnej ochrony; ponadto wszelkie zimowiska nietoperzy, w których w ciągu trzech kolejnych lat choć raz stwierdzono ponad 200 osobników tych ssaków, mogą mieć wyznaczoną strefę ochrony całorocznej, która obejmuje pomieszczenia i kryjówki zajmowane przez nietoperze (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną).

Zamieszczony jest w załączniku IV Dyrektywy Rady EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory. Wymieniony jest także w Załączniku II Konwencji Berneńskiej oraz w Załączniku II Konwencji Bońskiej. Zaliczony został do gatunków najmniejszej troski (kategoria Least Concern) na czerwonej liście IUCN.

Na omawianym terenie obserwowany zimą (jeden osobnik w Grocie w roku 2013) oraz latem – jeden osobnik odłowiony w Morysinie oraz 4 osobniki schwytane podczas rojenia w wejściu do Groty.

Mopek Barbastella barbastellus

Gatunek związany latem z lasami. Jego kryjówkami w tym okresie są wąskie, ale duże powierzchniowo przestrzenie, najczęściej za odstającymi płatami kory, w pęknięciach pni drzew, za okiennicami itp. Zimę spędza w różnorodnych podziemiach, począwszy od małych przydomowych piwnic, skończywszy na dużych fortach. Wybiera tam miejsca chłodne. Ukrywa się w miejscach położonych wysoko nad powierzchnią podłogi, najczęściej kryjąc się w szczelinach.

Status gatunku. Mopek objęty jest w Polsce ochroną ścisłą jako gatunek wymagający czynnej ochrony; ponadto wszelkie zimowiska nietoperzy, w których w ciągu trzech kolejnych lat choć raz stwierdzono ponad 200 osobników tych ssaków, mogą mieć wyznaczoną strefę ochrony całorocznej, która obejmuje pomieszczenia i kryjówki zajmowane przez nietoperze (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt).

Zamieszczony jest w II i IV załączniku Dyrektywy Rady EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory. Wymieniony jest także w Załączniku II Konwencji Berneńskiej oraz w Załączniku II Konwencji Bońskiej. Zaliczony został do gatunków bliskich zagrożenia (kategoria Lower Risk: Least Concern) na czerwonej liście IUCN.

Był jednym z dwu najliczniej obserwowanych gatunków. Odnotowany latem, kiedy był najliczniej odławianym nietoperzem w Morysinie i parku. Zaliczony został do gatunków bliskich zagrożenia (kategoria Near Threatened ) na czerwonej liście IUCN.

Na terenie Parku odłowiono w sieci jednego osobnika.

eea grants logo

 

Badania prowadzono w ramach projektu „Edukacja społeczna w konflikcie urbanizacyjno-ekologicznym na terenie Muzeum Pałacu w Wilanowie” realizowanego dzięki wsparciu udzielonemu przez Islandię, Liechtenstein oraz Norwegię w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego

drukuj
Podziel się:
Wykop Facebook
ogrod_wloski_fot.W. Holnicki.jpg

Projekt „Edukacja społeczna w konflikcie urbanizacyjno-ekologicznym na terenie Muzeum Pałacu w Wilanowie” (artykuł)

Pałac króla Jana III i otaczający go park znajdują się na obrzeżach miasta, które dynamicznie się rozwija. Powstające wokół historycznej …

EOG_Drzewa pomnikowe3a, Wiąz polny, Ulmus minor, fot. fram.com.jpg

Drzewa pomnikowe w Wilanowie (artykuł)

Wstępna analiza fenologiczna drzew pomnikowych Jedną z części projektu „Edukacja społeczna w konflikcie urbanizacyjno-ekologicznym na terenie Muzeum Pałacu w Wilanowie” były …

EOG_Podziwiamy różnorodność barw na skrzydle mysikrólika. fot. Julia Dobrzańska.JPG

Ptaki – monitoring i waloryzacja awifauny (wyniki badań) (artykuł)

Prace badawcze w ramach projektu „Edukacja społeczna w konflikcie urbanizacyjno-ekologicznym na terenie Muzeum Pałacu w Wilanowie” obejmowały monitoring i waloryzację …

wazki_epitheca_bimaculata_fot_t_karasek.jpg

Czy ważki zapadają w sen zimowy? – wywiad (artykuł)

Długa historia ewolucyjna, fascynujące zwyczaje i zachowania, przyjemność obserwacji – w bogaty i różnorodny świat ważek wprowadzi nas Tomasz Karasek, który badał wilanowską populację tych owadów w ramach projektu „Edukacja społeczna w konflikcie urbanizacyjno-ekologicznym na terenie Muzeum Pałacu w Wilanowie”.

Panorama_Warszawy1726.JPG

Żywy inwentarz w Warszawie (artykuł, Silva Rerum)

Wygląd miast europejskich czasów nowożytnych był katastrofalny z punktu widzenia czystości i higieny ogólnej, a Warszawa nie stanowiła tu wyjątku. …