Wystawa Ogrodnicza Ogólna 21 września 1881 r.
DE EN PL
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Pasaż Wiedzy

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Wystawa Ogrodnicza Ogólna 21 września 1881 r. Jacek Kuśmierski
Stanisław Antoszewicz, Wystawa ogrodnicza w Dolinie Szwajcarskiej w Warszawie: Widok ogrodu, 1881

Pierwsza Ogólna Wystawa Ogrodnicza w Warszawie została otwarta w Dolinie Szwajcarskiej 21 września 1881 roku. Do licznych konkursów na najpiękniejsze rośliny zgłosiła się również hrabina Aleksandra Potocka ze swoimi głównymi ogrodnikami, Stanisławem Górskim z Wilanowa i Aleksandrem Pajączkowskim z Natolina. O szczegółach donosiły liczne wzmianki prasowe cytowane poniżej. Uwagę sędziów i publiczności zwracały szczególnie draceny (Dracaena Vand. ex L.), palmy, sagowce (Cycas L.), paprocie i jukki (Yucca L.). Wyjątkowym okazem była pochodząca z Brazylii Goeppertia zebrina (Sims) Nees. Ogrodnicy Potockiej zdobyli pierwsze miejsce w konkursie na rośliny liściaste szklarni zimnej (kategoria nr 41) oraz otrzymali podziękowania komitetu za rośliny liściaste cieplarniowe (kategoria nr 43). W ostatnim zbiorze zaprezentowano kolejno: tzw. aloes purpurowy (Aloe purpurea Lam.), nowozelandzką paproć Sphaeropteris medullaris (G.Forst.) Bernh., kordylinę australijską (Cordyline australis [G.Forst.] Endl.), beukarneae wygiętą (Beaucarnea recurvata [K.Koch & Fintelm.]), karłatkę niską (Chamaerops humilis L.), dracenę smoczą (Dracaena draco [L.] L.), anturium powabne (Anthurium crystallinum Linden & André) i eszewerię (Echeveria gibbiflora DC.). Podstawę grupy stanowiły maranty (Maranta Plum. ex L.), begonie (Begonia L.) i bliżej nieokreślone paprocie.

Katalog Pierwszej Ogólnej Wystawy Ogrodniczej w Warszawie, otwartej d. 21-go września 1881 roku w Dolinie Szwajcarskiej, Warszawa 1881, s. 6.

[…] 42. Hr. Potocka Augustowa (Ogrodnicy: St. Górski i Pajączkowski). Wilanów i Natolin pod Warszawą. Rośliny liściaste cieplarniowe (43); Dracaeny (47); Palmy (46); paprocie (45); Storczyki (50); Rośliny liściaste szklarni zimnej (41) […]

Wystawa ogrodnicza I, „Kurjer Warszawski”, nr 211, 1881, s. 3; Wystawa ogrodnicza III, „Kurjer Warszawski”, nr 216, 1881, s. 3.

[…] Obok tych trzech firm, na równi z nemi stanęły okazy z Wilanowa i Natolina, rośliny liściaste cieplarniane, dracaeny, palmy, paprocie i inne […] Najwyższą nagrodą, jaką przyznawał komitet sędziów, było podziękowania komitetu […] Hr. Aleksandra Potocka (Wilanów i Natolin) za ogół wystawionych roślin oranżeryjnych i cieplarnianych i ich udoskonaloną kulturę. […]

Wystawa ogrodnicza, „Gazeta Warszawska”, nr 215, 15 (27) września 1881, s. 1.

[…] Rośliny ogrodów Willanowa i Natolina podzielone były na dwie grupy: cieplarniane i wytrzymujące nasz klimat. Najwięcej zwracają uwagę znawców okazałe egzemplarze Maranta zebrina odbijające barwą swą od innych roślin o zielonym liściu. Dalej ładne osobniki palm, dracen, paproci etc. […]

Jan Banzemer, Pierwsza ogólna wystawa ogrodnicza w Warszawie I, „Tygodnik Illustrowany”, t. 12, nr 301, 1881, s. 222223.

Warszawa, 19 września (1 października) 1881 r.

[…] Wielki salon Doliny szwajcarskiej, którędy miał miejsce wstęp na wystawę, zamieniony został w jeden wielki ogród z klombów egzotycznych roślin złożony, a między temi, w gustownem rozstawieniu, rozrzucono stoliki i wystawy najpiękniejszych bukietów i innego rodzaju ozdób kwiatowych.

Klomby palm, sagowców i t.p., między któremi tu i ówdzie wystrzela wspaniały kwiat Juccy, dostarczone przez cieplarnie braci Hoserów, ogrodów w Łazienkach królewskich, ogrodu wilanowskiego hrabiny Augustowej Potockiej, ogrodu Frascati hrabiego Branickiego, braci Bardetów i G. Ulricha, zapełniały wnętrze Sali […]

[…] Piękne wreszcie, lubo mniej liczne, zbiory roślin cieplarnianych pomieściły w sali cieplarnie Wilanowa, Frascati i pana Sobańskiego, a dzięki im i powyższym znanym firmom ogrodniczym, salon Doliny przez czas wystawy napełniło takie bogactwo zieleni i taka woń kwiatów, iż przebywając w nim, zapominało się, że na dworzu już się zimna jesień rozpoczęła.

[…] W lewej galeryi od przysionka znalazły pomieszczenie: […] zbiór niektórych drobniejszych wzrostem roślin cieplarniowych z Wilanowa […]

Jan Banzemer, Pierwsza ogólna wystawa ogrodnicza w Warszawie II, „Tygodnik Illustrowany”, t. 12, nr 302, 1881, s. 235239.

Warszawa, 26 września (8 października) 1881 r.

W ogrodzie Doliny na dole, przystrojonym w klomby roślin szklarniowych, dostarczonych przez braci Hoserów […], jako też przez ogród wilanowski i pana Bersohna z willi Marysin […] Do konkursu drugiego dla nie ogrodników zgłosiło się z prowincyi zaledwie pięciu wystawców. Tym z nich, którzy najpiękniejsze i najliczniejsze zbiory warzyw dostarczyli, t.j. hrabiemu Krasińskiemu z Ursynowa i hrabinie Augustowej Potockiej z Wilanowa, sędziowie przyznali podziękowanie komitetu wystawy […]

Jan Banzemer, Pierwsza ogólna wystawa ogrodnicza w Warszawie III, „Tygodnik Illustrowany”, t. 12, nr 303, 1881, s. 243245.

Warszawa, 3 (15) października 1881 r.

W następnym konkursie „za mniej liczne ale również dobre dobory odmian owoców”, sędziowie przyznali: […] listy pochwalne: […] stawającemu poza konkursem z większemi lub mniejszemi doborami owoców : […] hrabinie Augustowej Potockiej z Wilanowa […]

Za rośliny szklarniowe i kilka grup cieplarniowych, komitet udzielił podziękowania: hrabinie Potockiej z Wilanowa […]

Pierwsza ogólna Wystawa Ogrodnicza w Warszawie, „Kłosy: czasopismo ilustrowane, tygodniowe, poświęcone literaturze, nauce i sztuce”, t. 33, nr 850, 1881, s. 229.

[…] W gmachu w wielkiej Sali koncertowej […] Po lewej stronie klombu Łazienkowskiego ustawione były dwie grupy roślin z Willanowskiej cieplarni […] Poza klombem środkowym i w różnych punktach sali, jako-też naokoło popod ścianami, w dwóch gradacyach porozstawiane były ozdobne rośliny exotyczne i kwiaty z cieplarni Willanowskiej, Frascati, hr.Felixa Sobańskiego, oraz braci Bardetów, których zakład świetnie wystąpił z budzącym wielki podziw garniturem z kwiatów i pączków pomarańczowych dla panny młodej. […]

[…] W lewej galerii od przedsionka znajdował się […] zbiór mniejszych roślin exotycznych z cieplarni Willanowskiej […]

 „Ogrodnik Polski: dwutygodnik poświęcony wszystkim gałęziom ogrodnictwa”, nr 24, 1881, s. 571574, 580.

[…] Podczas pierwszej ogólnej wystawy ogrodniczej w Warszawie w Dolinie Szwajcarskiej w dn. 21–27 września 1881 r. w konkursie 41-szym na dobór roślin liściastych szklarni zimnej pierwsze miejsce otrzymała hr. Aleksandra Potocka z Wilanowa i Natolina. Rośliny ustawione w kląby w ogrodzie Doliny odznaczały się (...) ładnemi okazami, wielkością i zdrowiem (...) co miało byś zasługą ogrodnika p. Górskiego. W zbiorze nie znalazły się rzadkie gatunki roślin.

[…] w konkursie 43-cim na dobór roślin liściastych cieplarniowych zbiór hr. Aleksandry Potockiej z Wilanowa i Natolina zaświadczył o bardzo dobrych zasobach szklarni, ale odznaczał się niską jakością. Sędziowie ocenili, że część z nich nie kwalifikowała się do pokazania na wystawie np. niektóre palmy. W grupach znajdowały się ładne okazy: Lomatophyllum borbonicum, Cyathea medullaris, Dracaena indivisa, Pincenectitia tuberculata, Chamaerops humilis, Dracaena Draco, Caladium crystallinum, Echeveria gibbiflora var. metallica a jako podstawienie grupy: Marantha, begonie, paprocie. Nie przyznano żadnej nagrody poza ogólną oceną. […]

[…] w konkursie 45-tym na dobór paproci sędziowie zauważyli obecność okazów paproci w grupach między roślinami wilanowskiemi, ale nie kwalifikowały się do nagrody. […]

[…] sędziowie konkursów roślin nagrodzili listami pochwalnymi za gorliwą pracę m.in. Górski Stanisław i Pajączkowski Aleksander, ogrodników hr. Aleksandry Potockiej pracujących w Wilanowie i Natolinie […]

„Ogrodnik Polski: dwutygodnik poświęcony wszystkim gałęziom ogrodnictwa”, nr 19, 1881, s. 434.

[…] W 1874 roku w Warszawie w Dolinie Szwajcarskiej miała miejsce pierwsza ogólna wystawa ogrodnicza. Ogród wilanowski pokazał ekspozycję roślin cieplarniowych w salonie Doliny […]

Tekst stanowi część zadań wdrożeniowych pracy doktorskiej Autora pt. Techniczne, estetyczne i zarządcze standardy odtwarzania kolekcji roślin egzotycznych w ogrodach historycznych na przykładzie rezydencji wilanowskiej, realizowanej we współpracy Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki i Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, finansowanej przez Ministerstwo Edukacji i Nauki w ramach V edycji programu „Doktorat wdrożeniowy”.

Bibliografia

  1. „Ogrodnik Polski: dwutygodnik poświęcony wszystkim gałęziom ogrodnictwa”, nr 24, 1881, s. 571–574, 580.
  2. „Ogrodnik Polski: dwutygodnik poświęcony wszystkim gałęziom ogrodnictwa”, nr 19, 1881, s. 434.
  3. Banzemer J., Pierwsza ogólna wystawa ogrodnicza w Warszawie I, „Tygodnik Illustrowany”, t. 12, nr 301, 1881, s. 222–223.
  4. Banzemer J., Pierwsza ogólna wystawa ogrodnicza w Warszawie II, „Tygodnik Illustrowany”, t. 12, nr 302, 1881, s. 235–239.
  5. Banzemer J., Pierwsza ogólna wystawa ogrodnicza w Warszawie III, „Tygodnik Illustrowany”, t. 12, nr 303, 1881, s. 243–245.
  6. Katalog Pierwszej Ogólnej Wystawy Ogrodniczej w Warszawie, otwartej d. 21-go września 1881 roku w Dolinie Szwajcarskiej, Warszawa 1881, s. 6.
  7. Kuśmierski J., Wilanowska kolekcja oranżeryjna na wystawach w 2. poł. XIX wieku, „Pasaż wiedzy Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie”, 24.03.2021.
  8. Pierwsza ogólna Wystawa Ogrodnicza w Warszawie, „Kłosy: czasopismo ilustrowane, tygodniowe, poświęcone literaturze, nauce i sztuce”, t. 33, nr 850, 1881, s. 229.
  9. Wystawa ogrodnicza I, „Kurjer Warszawski”, nr 211, 1881, s. 3; Wystawa ogrodnicza III, „Kurjer Warszawski”, nr 216, 1881, s. 3.
  10. Wystawa ogrodnicza, „Gazeta Warszawska”, nr 215, 15 (27) września 1881, s. 1.

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem