UE
Unia Europejska
nieslyszacy WCAG 2.0

Dworne i karmne kapłony, certy, minogi, sztokfisze, jarząbki, pasternak i rzepa... Zestawienie produktów przygotowywanych codziennie na obiad i wieczerzę na stoły króla Jana III, jego rodziny, dworzan i gości układa się w pasjonującą opowieść o codziennym życiu zwycięzcy spod Wiednia. Dowiadujemy się o miejscach spożywania posiłków, najważniejszych królewskich gościach, a przede wszystkim o tym, co jadano na dworze Sobieskiego. W kontekście dotychczasowej wiedzy o dawnym jedzeniu i wypowiedzi samego króla o kuchni, kucharzach i jego ulubionych smakołykach otrzymujemy interesujący, barwny obraz staropolskiej kultury kulinarnej.


To pierwsze tego typu rozwiązanie, które całkowicie zrewolucjonizuje identyfikację dzieł sztuki pochodzących z grabieży wojennych. Dzięki aplikacji możliwa będzie automatyczna identyfikacja obiektu jedynie na podstawie fotografii wykonanej za pomocą telefonu komórkowego.


Kufel z wizerunkami Jana III i Marii Kazimiery

karta katalogowa kolekcji

Kolekcja

Kufel z wizerunkami Jana III i Marii Kazimiery

Rzemiosło artystyczne
Monogramista P/HL?
Gdańsk
2. poł. XVII w.
Srebro, złocenie, repusowanie, kucie (stopa, korpus, pokrywa), odlewanie (ucho, uchwyt z zawiasem)
22,0 x 15,5 cm (z uchem 22,5 cm)
Wil.6195

Kufel_6195_2.jpg

Niniejszy kufel zakupiony został do Muzeum Pałacu Króla Jana III dzięki środkom pozyskanym od Totalizatora Sportowego Lotto.

Eksponat z wizerunkami króla Jana III oraz jego małżonki Marii Kazimiery jest jednym z dwóch znanych obecnie w europejskich zbiorach muzealnych kufli z tego typu przedstawieniami. Drugi – autorstwa Petera Rödego II, datowany na lata 1688–1717 – znajduje się w Badisches Landesmuseum w Karlsruhe, nr inw.PF284b.

Cylindryczny, niezbyt wysoki kufel ma charakterystyczne dla wyrobów z II połowy XVII w. ucho złożone z trzech wolut oraz pokrywę zwieńczoną uchwytem w kształcie leżącego lwa. Korpus ustawiony jest na lekko wybrzuszonej stopie z kryzą u dołu i przewężeniem zakończonym profilowaną obrączką od góry. Pokrywa, powtarzająca kształt stopy, jest lekko wypiętrzona, przymocowana na zawiasie do korpusu. Zawias zakończony jest uchwytem z dwóch połączonych wolutek, które pozwalają na wygodne unoszenie wieka.

Kufel_6195_1.jpg

Dekorację na płaszczu korpusu tworzą dwa owalne medaliony z popiersiami mężczyzny – Jana III, i kobiety – Marii Kazimiery. Król, zwrócony w prawo, przedstawiony jest w wieńcu laurowym i antykizującym stroju. Królowa, zwrócona w lewo, ukazana została w wydekoltowanej sukni, ze sznurem pereł na szyi; misternie ułożone włosy, upięte z tyłu, opadają spiralnie na kark. Ozdobne obramowania portretów skomponowane zostały w formie rogów obfitości wypełnionych owocami. Przestrzeń pomiędzy kartuszami łączą wstęgi z girlandami z owoców.

Naczynia z podobiznami obdarzonych szacunkiem postaci tworzyli mistrzowie gdańscy od lat 70. XVII w. Moda ta była zapewne wyrazem popularności króla Jana III wśród polskich odbiorców gdańskiego złotnictwa oraz pamiątką wizyty królewskich mości w tym mieście w roku 1677. Pierwowzorem konterfektu monarchy mógł być medal koronacyjny Jana III i Marii Kazimiery wybity przez Jana Höhna młodszego w Gdańsku w latach 1676–1678. Co ciekawe, portrety osobistości zwykle umieszczano jedynie na mniejszych naczyniach, takich jak poręczne kubki, co sprawia, że wilanowski kufel jest swoistym unikatem. W zbiorach europejskich znanych jest co najmniej 8 kubków z podobną dekoracją płaszcza, które pochodzą z warsztatów Petera II Rödego i Nathanaela Schlaubitza. Przechowywane są w zbiorach polskich (Gdańsk, Kraków, Kórnik, Warszawa) oraz węgierskich (Budapeszt) i rosyjskich (moskiewski Kreml). Zbliżony typ dekoracji mają nieznacznie późniejsze kubki, ozdobione wprawionymi w płaszcz naczynia medalami z przedstawieniami Jana III oraz jego poprzednika, Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Znane są również egzemplarze z podobiznami Michała Korybuta oraz jego żony Eleonory. Numizmaty te wykonał wspominany Jan Höhn młodszy, a wprawiano je w naczynia powstające w pracowni Johanna Gottfrieda Holla. Jeden z takich kubków jest darem dla zbiorów wilanowskich.

Joanna Paprocka-Gajek

drukuj
Podziel się:
Wykop Facebook
Kufel_6194_1.jpg

Kufel ze scenami z historii Józefa i jego braci, zaczerpniętej z biblijnej Księgi Rodzaju oraz medalem z wizerunkiem Jana III Sobieskiego i panoramą oblężonego Chocimia (karta katalogowa kolekcji, Kolekcja)

Niniejszy kufel zakupiony został do Muzeum Pałacu Króla Jana III dzięki środkom pozyskanym od Totalizatora Sportowego Lotto. Ten prezentowany w szafie …

Kufel_Sobieski_Brukenthal.JPG

Kufel z przedstawieniem Jana III na tle bitwy pod Wiedniem (artykuł z wewnątrzną nawigacja, Sobiesciana)

J.D. Schleissner & Söhne, kon. XIX w., Narodowe Muzeum Brukenthal, Sybin, Rumunia
Srebrny kufel z pokrywą, na którym widnieje portret Jana III umieszczony w …

kufel_1.jpg

XVII-wieczne kufle zakupione w ramach projektu (artykuł)

Pierwszy z zakupionych eksponatów to kufel wykonany przez mistrza Petera Rödego II. Na płaszczu naczynia przedstawiona jest scena zaczerpnięta z …

44_puchar fragment z medalionem michała korybuta.jpg

XVII-wieczne srebrne kufle i ich dekoracje (artykuł, Silva Rerum)

Srebro było dawniej cennym kruszcem, podobnie jak i dziś. Posiadanie przedmiotów srebrnych było materialnym dowodem majętności i niejednokrotnie lokatą kapitału. …