Toaletka królowej Marii Kazimiery Sobieskiej
karta katalogowa kolekcji
Rzemiosło artystyczne
Francja
kon. XVII w.
Palisander, szylkret, blacha mosiężna rytowana, blacha srebrna rytowana, masa perłowa rytowana, mosiądz
Szkatułki większe: 13 x 33 x 25 cm; szkatułka mniejsza: 10,1 x 20,3 x 15,5 cm; szkatułka z poduszką: 12,1 x 20,3 x 15,3 cm; lustro: 72,5 x 57 cm
Wil.323, Wil.324, Wil.325, Wil.326, Wil.327
Zachowane w zbiorach wilanowskich cztery barokowe szkatułki i lustro wchodzą w skład damskiej toalety pierwotnie liczącej z pewnością znacznie więcej elementów. Powierzchnie szkatułek i rama lustra pokryte są markieterią – jedną z najdroższych technik złotniczych, stosowanych w ekskluzywnych wyrobach od XVII w. Barwne obrazki o wyszukanym kolorycie powstały z połączenia szylkretu, blachy srebrnej, mosiężnej i masy perłowej. Mosiężne, złocone listwy z motywem plecionki, liści akantu i rozetek dekorują krawędzie, zaś nóżki i narożniki ozdobione są kampanulami. Jedna ze szkatułek ma na wieczku poduszkę z tkaniny brokatowej, służąca do wbijania szpilek. Tematykę scen umieszczonych na wieczkach i ściankach szkatułek zaczerpnął z serii obrazów alegorycznych Francesco Albaniego (1578–1660), poświęconych bogini miłości Wenus i jednocześnie nawiązujących do czterech żywiołów – powietrza, wody, ziemi i ognia, zatytułowanych: La toilette de Vénus ou l’Air, Adonis conduit Pres de Vénus ou l’Eau, Les amours désarmés ou La Terre i Le Repos de Vénus et de Vulcain ou le Feu.
Kompozycje poszczególnych obrazów Albaniego zostały tu rozbite na mniejsze fragmenty, które umieszczono na bocznych ściankach szkatuł. Szczyt lustra, zwieńczony ornamentem, ujmują dwa medaliony z herbami przedstawiającymi: jeden orła pod koroną, drugi trzy jelonki pod koroną, które wiążą ten zespół z królową Polski Maria Kazimierą Sobieską z domu de La Grange d’Arquien. Herby dodano prawdopodobnie później, we Francji, dla uwiarygodnienia tradycji. 27 lutego 1808 r. Stanisław Kostka hr. Potocki, ówczesny współwłaściciel Wilanowa, zakupił Une Toillette de Marqueterie w Paryżu w firmie De Tourniere [rue des petite Augustine] No 18 za 300 L, jako pamiątkę narodową..W tym samym roku odnotował wśród swoich zapisków w Pamiętniku Interesów: [...] gotowalnia Królowej Janowej – 300 liwrów. Umieszczona w Sypialni Królowej w pałacu wilanowskim, stanowiła niezwykle ważny element pierwszej historycznej ekspozycji otwartego w 1805 r. muzeum. W tym samym miejscu prezentowana jest od blisko 200 lat.
Podobna, pojedyncza szkatułka o układzie markieterii contre partie, z powtórzeniem sceny toalety Wenus w nieco zredukowanej wersji, pochodząca również z końca XVII w., pozostaje w zbiorach J. Paul Getty Museum.
Anna Kwiatkowska
Polecane
![26_26-toaletka krolowej marii kazimiery.jpg](https://www.wilanow-palac.pl/image.php/1553_article_list/26_26_toaletka_krolowej_marii_kazimiery.jpg)
Kobieta w lustrze
Wiosną 1655 r. Jan Sobieski poznał na dworze monarszym czternastoletnią dwórkę królowej Ludwiki Marii, Marię Kazimierę d’Arquien, która stała się odtąd jego „niepokonaną pasją”, a w roku 1665 - żoną. Zakochali się w sobie, kiedy jeszcze nic nie wskazywało na to, że Sobieski otrzyma koronę. W pałacu w Wilanowie odnajdujemy liczne ślady wielkiej miłości wpisanej w wielką politykę i o tym opowiada nasz film.
![26_26-toaletka krolowej marii kazimiery.jpg](https://www.wilanow-palac.pl/image.php/1553_article_list/26_26_toaletka_krolowej_marii_kazimiery.jpg)
Niegdysiejsze techniki poprawiania urody
Płeć piękna zawsze chciała być jeszcze piękniejsza, bez wahania sięgając po upiększające środki kosmetyczne. Skutki uboczne nie były istotne, jeśli …
![Maria Kazimiera z dziećmi_1](https://www.wilanow-palac.pl/image.php/17573_article_list/maria_kazimiera_z_dziecmi_1.jpg)
Maria Kazimiera de la Grange d’Arquien
Maria Kazimiera przyszła na świat rodzinie Henryka de la Grange, markiza d’Arquien, i Franciszki de la Châtre. Data i miejsce …