„Modestia et Vanitas” Giovanniego Volpato wg Bernardina Luiniego

Przedstawienie znane pod różnymi tytułami: „Skromność i Próżność” (łac. Modestia et Vanitas), „Święta Marta i święta Maria Magdalena”, „Nawrócenie świętej Marii Magdaleny”, „Lady Blanche i Przeorysza”[1]. Wszystkie odmiany tytułów obrazu, na którym wzorowana była rycina, odzwierciedlają kontrast w noszeniu się obydwu kobiet: modnej, alegoryzującej próżność i pogoń za zbytkami (po prawej), i skromnej, ubranej w szaty szczelnie spowijające całą postać oraz w chustę na głowie (po lewej).

W 1. poł. XIX w. uważano ową „piękną tablicę” za dzieło Leonarda da Vinci[2]. Wypowiadał się na jego temat i niesławny Thomas Griffiths Wainewright (1794–1847), malarz i pisarz angielski posługujący się pseudonimem Cornelius van Vinkbooms, i znany ze swej wybornej intuicji Stanisław Kostka Potocki, który sądził, że jeśli nawet słynny obraz nie jest „własnym płodem” samego Leonarda da Vinci, to na pewno wyszedł spod pędzla „którego z biegłych uczniów iego”, wiernie naśladujących najwybitniejsze osiągnięcia mistrzowskiego pędzla („O sztuce u dzisiejszych”; przed 1821). Mowa o obrazie znanym najszerzej pod tytułem „Modestia et Vanitas”, przypisywanym Bernardinowi Luiniemu, odnotowanym w kolekcji barona Maurice’a de Rothschilda (1881–1957) w zamku w Prégny-Chambésy w Szwajcarii[3]. Atrybucja obrazu Bernardinowi Luiniemu zaczęła przenikać do środowiska badaczy i koneserów sztuki, stając się coraz bardziej popularną. Kompozycja doczekała się licznych malarskich powtórzeń i wariantów stylistycznych (wystarczy wspomnieć „Nawrócenie Magdaleny”, obraz dawniej przypisywany Leonardowi da Vinci, obecnie Bernardinowi Luiniemu, w zbiorach San Diego Museum of Art, numer akcesji: 1936. 23).

Rytowane powtórzenia kompozycji Modestia et Vanitas, autorstwa Giovanniego Volpata (1732/3–1803)[4] i Angela Campanelli (ok. 1748–1811), należą między innymi do zbiorów: Gabinetu Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie (1773 – rycina prezentowana na wystawie „Leonardiana w kolekcjach polskich”) oraz British Museum w Londynie (1770).