Prace konserwatorsko-restauratorskie przy zabytkach ruchomych we wnętrzach i wybranych muzealiach realizowane w 2026 roku

Prace konserwatorskie w tych trzech pomieszczeniach skrzydła północnego zapoczątkowano w 2021 roku, od działań ratunkowych i zabezpieczających. Ich pełna realizacja była jednak możliwa dopiero po przyznaniu przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wieloletniej dotacji celowej, dzięki której w 2026 roku prace zostaną wznowione. Dodatkowo rozpoczęto realizację konserwacji i restauracji czterech obrazów wraz z ramami, pochodzących z historycznej kolekcji Muzeum. Po ich zakończeniu, wzbogacą stałą ekspozycję malarstwa prezentowaną w skrzydle północnym pałacu.

Prace przy wystroju trzech pomieszczeń z parteru północnego skrzydła pałacu, p/n. Salonu Malinowego, Sypialni i Gabinetu Pana, obejmą działania badawcze i konserwatorsko-restauratorskie przy dekoracji malarskiej, rzeźbiarsko-sztukatorskiej sufitów i faset oraz przy ścianach wymienionych wnętrz. Działania te rozpoczęliśmy w 2021 roku w związku z przebudową części północnego skrzydła pałacu w Wilanowie, realizowaną w celu zapewnienia dostępności obiektu dla osób z niepełnosprawnościami na trzech kondygnacjach pałacu, utworzenia nowej Galerii Wystaw Czasowych oraz montażu nowoczesnej windy w pałacu.

Od chwili rozpoczęcia inwestycji, północne skrzydło pałacu było niedostępne dla zwiedzających aż do 15 maja 2026 r., kiedy zakończono prace konserwatorskie i adaptacyjne w Galerii Obrazów „Muzeum” zwanej, Galerii Krajobrazów wraz z Aneksem, Sieni Dolnej, Klatce z Żeliwnymi Schodami oraz w Sypialni Pani, która obecnie pełni funkcję ciągu komunikacyjnego prowadzącego do windy. 

Dzięki dotacjom otrzymywanym z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, sukcesywnie przywracana jest świetność kolejnym zabytkowym wnętrzom pałacu. W latach 2023–2025 konserwacji poddawano siedem pomieszczeń, realizując je w następującej kolejności: Sypialnia Pani, Sień Dolna, Klatka z Żeliwnymi Schodami, Galeria Obrazów „Muzeum” zwana oraz Galeria Krajobrazów wraz z Aneksem. 

Konserwacja tych wnętrz miała kluczowe znaczenie dla przywrócenia ciągłości ruchu turystycznego pomiędzy parterem a piętrem pałacu oraz ponownego udostępnienia zwiedzającym północnego skrzydła królewskiej rezydencji.

Wystrój trzech w/w ostatnich pomieszczeń na parterze północnego skrzydła pałacu stanowi obecnie obszar wymagający najpilniejszego przeprowadzenia prac konserwatorsko-restauratorskich. Ich realizacja i zakończenie planowane są na lata 2027–2028. 

W bieżącym roku konieczne jest również przeprowadzenie badań oraz zabezpieczenie XIX-wiecznych tapet panoramicznych z Salonu Malinowego, należących do najcenniejszych i najrzadszych tego typu zabytków w skali światowej. Planujemy także ukończenie prac konserwatorskich przy dekoracjach malarskich i sztukatorskich sufitów w Sypialni Pana i Gabinecie Pana. 

W 2024 roku, podczas badań stanu zachowania ścian w Salonie Malinowym, odsłonięto oryginalne tapety panoramiczne z drugiej połowy XIX w., które w latach 60-tych XX wieku zostały zakryte jedwabnymi tkaninami naściennymi. Stan zachowania tapet jest zły i wymaga bardzo pilnych interwencji konserwatorskich, przede wszystkim przeprowadzenia szczegółowych badań oraz konsolidacji osypującej się warstwy malarskiej. Pozostałe prace dotyczące  dekoracji sufitów, fryzów oraz elementów stałego wystroju wymienionych pomieszczeń, w tym ścian, podłóg i boazerii, będą realizowane częściowo w bieżącym roku a następnie kontynuowane w 2027 r. Planowane udostępnienie tych wnętrz zwiedzającym przewidywane jest w II kwartale 2028 r. 

Uzupełnieniem prac konserwatorskich prowadzonych w pomieszczeniach północnego skrzydła pałacu będą naprawy i konserwacja zabytkowej stolarki okiennej oraz okiennic znajdującej się w północnej elewacji skrzydła. Ich stan zachowania również wymaga pilnej interwencji. Podobne prace przy części stolarki były wykonywane ponad 15 lat temu, jednak obecnie okna wymagają ponownych interwencji konserwatorskich oraz uszczelnienia, tak aby zapewnić właściwe warunki termiczno-wilgotnościowe w zabytkowych wnętrzach.

Prace prowadzone w Kaplicy pałacowej również stanowią kontynuację działań interwencyjnych podjętych przez Muzeum w 2024 roku. Wówczas, ze środków własnych, Muzeum przystąpiło do zabezpieczenia okna kaplicowego, którego stan techniczny był krytyczny. W 2025 roku przeprowadzono jego wymianę, a oryginalna drewniana stolarka okienna poddawana jest aktualnie konserwacji, po jej zakończeniu okno będzie przechowywane w Magazynie Zbiorów. 

Aktualnie najpilniejsze jest przeprowadzenie konserwacji stiukowej i sztukatorskiej dekoracji wnętrza Kaplicy oraz XIX-wiecznych żelaznych mobilnych okiennicach, które chronią okno od strony elewacji. Planowane jest także przywrócenie im funkcjonalności poprzez odtworzenie mechanizmu umożliwiającego ich swobodne otwieranie i zamykanie.

Dzięki tegorocznej dotacji już w 2026 roku planujemy rearanżację ekspozycji w części pomieszczeń parteru skrzydła północnego pałacu. Wymaga to przeprowadzenia prac konserwatorskich przy czterech obiektach wytypowanych do prezentacji na nowej wystawie. Są to obrazy wraz z ramami, których stan zachowania i ekspozycji został oceniony jako niezadowalający. Realizacja tego zadania będzie wymagała wsparcia zespołu konserwatorów z wilanowskiej pracowni konserwacji malarstwa przez dwóch wykonawców zewnętrznych. 

Rozpoczęcie prac we wnętrzach pałacowych zaplanowane jest na lipiec 2026 roku, a ich zakończenie – do końca roku. O postępach będziemy informować Państwa na bieżąco, za pośrednictwem strony internetowej Muzeum oraz mediów społecznościowych.

Prace realizowane są dzięki dotacji celowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na działania konserwatorskie w 2026 roku, w ramach zadania „Prace konserwatorsko-restauratorskie przy zabytkach ruchomych we wnętrzach i przy wybranych muzealiach”. Na realizacje tego zadania w 2026 roku przyznano środki w wysokości 2 300 000 PLN.