Na kolejnych planszach zobaczysz m.in., jak obraz może być postrzegany przez osoby słabowidzące, dlaczego tekst bywa trudny do zrozumienia albo co sprawia, że wizyta w nieznanym miejscu może budzić stres. Do każdego z tych problemów przyporządkowujemy konkretne narzędzie: audiodeskrypcję, makiety dotykowe, napisy, teksty łatwe do czytania i wiele innych form wsparcia.
W dalszej części prezentujemy projekt „Scenariusze zmian”, w którym wspólnie tworzyliśmy dostępne rozwiązania dla wystaw, zajęć i zwiedzania. To tutaj powstały memory dotykowe, dostępne scenariusze lekcji oraz ścieżki muzealne przygotowane z myślą o różnych odbiorcach.
To rezultat współpracy, testów i rozmów z osobami, które najlepiej wiedzą, co ułatwia im kontakt ze sztuką.
Zapraszamy do spojrzenia na muzeum oczami różnych gości. Odkryjmy, jak wiele zmienia się, gdy od początku projektujemy dla wszystkich – świadomie, otwarcie i razem.
Projekt „Scenariusze zmian” — w tym miejscu sztuka spotyka się ze wszystkimi
WIDZENIE
Widzenie to coś więcej niż patrzenie.
Dla jednych jest oczywiste, dla innych bywa wyzwaniem. Dlatego to, co widzialne, może mieć różne formy — tak, aby każdy mógł zobaczyć na swój sposób.
Problemem osób słabowidzących są ograniczone możliwości poznania dzieła za pomocą wzroku. Pamiętajmy też, że osoby słabowidzące to bardzo różnorodna grupa pod względem możliwości widzenia. Osoby słabowidzące mogą np. widzieć nieostro, mieć ograniczone pole widzenia, widzieć mroczki.
-
brak kolorów
-
widzenie lunetowe
-
mroczki
-
mroczek centralny
-
brak ostrości
-
falowanie
Kontrast tekstu
Kontrast wpływa na to, czy tekst jest czytelny.
Dobry kontrast ułatwia czytanie i pozwala szybciej zrozumieć treść.
Zbyt mały kontrast sprawia, że litery zlewają się z tłem i wymagają większego wysiłku.
WIDZENIE | rozwiązania
Audiodeskrypcja Portretu Marii Klementyny Sobieskiej olej, płótno, 1733, wymiary: 96 x 73 cm
Maria Klementyna została ukazana od pasa w górę. Jej postawa jest wyprostowana i pełna elegancji. Układ ciała sugeruje, że kobieta pozuje stojąc. Sylwetka jest delikatnie zwrócona w lewo, twarz i wzrok skierowane są bezpośrednio ku widzowi. Jej twarz ma owalny kształt i delikatne, regularne rysy. Cera jest jasna, niemal porcelanowa. Ma duże, ciemne oczy o melancholijnym spojrzeniu. Nos jest prosty i elegancki. Usta pełne, zaróżowione, z lekko uniesionymi kącikami, skrywającymi subtelny, ledwie zauważalny uśmiech.
„Ze wspólnych spotkań i rozmów rodzą się pomysły, które otwierają drzwi szerzej”
SŁYSZENIE
Nie wszyscy słyszą tak samo.
Czasem potrzebujemy napisów, czasem obrazu zamiast dźwięku. Słyszenie to nie tylko ucho — to także inne drogi odbioru tego, co ma być usłyszane.
Nie wszystko da się usłyszeć od razu. Czy chcesz wiedzieć, o czym opowiada Anastazja?
SŁYSZENIE | rozwiązania
Osoby słabosłyszące potrzebują napisów.
Osoby niesłyszące, których pierwszym językiem jest polski język migowy (PJM), potrzebują tłumaczenia na PJM.
„Gdy tekst jest bardzo długi i pełen dat, nazwisk i połączeń, tracę wątek po kilku zdaniach. Pomaga, kiedy ktoś pisze prościej”
ROZUMIENIE
Rozumienie ma wiele poziomów.
Potrzebujemy tekstów i treści dla osób o różnych możliwościach poznawczych. Wszystkie grupy są ważne — nie chodzi tylko o upraszczanie, ale o dawanie wyboru i szacunku dla różnych sposobów myślenia.
Tekst kuratorski
Jakub Stuart i Maria Klementyna
Do połączenia się dwóch królewskich rodów doszło dzięki małżeństwu Jakuba III/VIII Stuarta, syna pozbawionego tronu króla Anglii i Szkocji Jakuba II, i Marii Beatrycze d’Este, z Marią Klementyną Sobieską, córką królewicza Jakuba Sobieskiego i Jadwigi Elżbiety neuburskiej. Dzięki sławnym przodkom alians dodawał splendoru obydwu rodom, miał też wymiar polityczny, oczekiwano bowiem potomków, którzy mogliby wesprzeć starania ojca o powrót do władzy. Powstałe w konwencji epoki reprezentacyjne portrety Jakuba III/VIII i Marii Klementyny Sobieskiej wykonane z okazji ślubu w 1719 r., których kopie sporządzone przez Williama Mosmana w 1733 r. znajdują się na wystawie, przedstawiają małżonków z atrybutami władzy monarszej, a także, jak w przypadku wizerunku Marii Klementyny, z bogatą w symboliczne znaczenia pamiątką. W podobny sposób upamiętniano również narodziny dzieci.
Tekst specjalistyczny/kuratorski
Zdania: złożone (20–30+ słów)
Słownictwo: specjalistyczne
Przekaz wizualny: opcjonalny
Odbiorca: ekspert, specjalista
Tekst w prostym języku
Małżeństwo Jakuba III/VIII Stuarta i Marii Klementyny Sobieskiej połączyło dwa królewskie rody: Stuartów oraz Sobieskich. Jakub był synem króla Anglii i Szkocji Jakuba II, który utracił tron. Maria Klementyna była córką królewicza Jakuba Sobieskiego. Dzięki sławnym przodkom związek ten dodawał splendoru obydwu rodom. Oczekiwano również, że dzieci z tego związku pomogą Jakubowi odzyskać władzę. Małżeństwo miało więc także znaczenie polityczne.
Z okazji ślubu w 1719 roku powstały reprezentacyjne portrety nowożeńców, zgodne ze stylem epoki. Małżonkowie trzymają na nich symbole władzy królewskiej. Na portrecie Marii Klementyny znajduje się także ważna pamiątka o symbolicznym znaczeniu. W 1733 roku artysta William Mosman wykonał kopie tych obrazów. Można je dziś oglądać na wystawie. Podobne portrety tworzono również po narodzinach ich dzieci.
Tekst w języku prostym
Zdania: jasne (10–20 słów)
Słownictwo: codzienne
Przekaz wizualny: zalecany
Odbiorca: szeroka publiczność
Tekst łatwy do czytania i zrozumienia
Połączenie rodzin
Maria Klementyna i Jakub Stuart wzięli ślub.
Ich ślub połączył dwie znane rodziny.
Dzięki ślubowi:
- Rodzina Marii Klementyny była bardziej znana i szanowana
w Europie. - Jakub Stuart miał pieniądze, żeby walczyć o tron.
Tekst łatwy do czytania i zrozumienia
Zdania: proste (7–10 słów)
Słownictwo: podstawowe
Przekaz wizualny: konieczny, wspiera zrozumienie tekstu
Odbiorca: osoby z trudnościami poznawczymi
AAC
AAC – komunikacja alternatywna
Pojedyncze słowa / symbole (1–3)
Słownictwo: konkretne, obrazkowe
Przekaz wizualny: kluczowy
Odbiorca: osoby niemówiące
O projekcie „Scenariusze zmian”
Rozwiązania przygotowane na wystawę nie kończą swojej roli na sali ekspozycyjnej. Pomoce dotykowe, audiodeskrypcje, teksty łatwe do czytania i materiały sensoryczne wykorzystujemy także podczas spacerów i warsztatów. W projekcie „Scenariusze zmian” stały się one podstawą do tworzenia nowych scenariuszy zajęć oraz realizacji zaplanowanych działań.
Jedno rozwiązanie działa więc w wielu kontekstach — materiały wystawowe wspierają edukację, a narzędzia wypracowane podczas warsztatów wzbogacają ekspozycje. Dzięki temu oba obszary wzajemnie się uzupełniają, a muzealne doświadczenie otwiera się na różnorodnych odbiorców.
W ramach projektu odbyły się różnorodne działania i spotkania:
- szkolenia dla pracowników i współpracowników na temat potrzeb gości z niepełnosprawnościami oraz projektowania uniwersalnego;
- lekcje i warsztaty historyczne, przyrodnicze i kulinarne;
- warsztaty tworzenia memory sensorycznego – poświęcone narzędziom dostępnym dla osób z niepełnosprawnością wzroku;
- warsztaty „Goście Gościom” – wspólne poszukiwanie nowych rozwiązań i perspektyw z osobami z niepełnosprawnością wzroku i w spektrum autyzmu;
- Klub Czytelników Tekstów Łatwych – miejsce, w którym czytanie staje się przyjemnością, a trudne słowa przestają być przeszkodą;
- spacery inspirujące – propozycja dla najmłodszych, łącząca sztukę i historię z emocjami i pozytywnymi doświadczeniami.
„I tak kończymy w miejscu, w którym sztuka naprawdę spotyka się z każdym gościem”
Dostępność w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Czytaj więcejDofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
