Wielkie otwarcie odnowionych wnętrz skrzydła północnego w Pałacu Wilanowskim!

Podstawowym celem konserwacji było zabezpieczenie i utrwalenie zabytkowego wystroju pomieszczeń oraz przywrócenie im walorów estetycznych i ekspozycyjnych. Ostatni raz konserwatorzy działali tu na taką skalę przed 1962 rokiem. Po ponad sześćdziesięciu latach dekoracje malarskie i sztukatorskie ścian oraz sufitów wymagały nie tylko oczyszczenia, ale także strukturalnego wzmocnienia.

Wyprzedzająco specjaliści przeprowadzili badania stanu dekoracji oraz kwerendy w dokumentach źródłowych, które pozwoliły lepiej poznać historię przemian lewego skrzydła pałacu. Ustalenia były zweryfikowane podczas konserwacji o nowe odkrycia. Odkryte XIX-wieczne relikty posłużyły do rekonstrukcji kolorystyki ścian, sztukatorskiego fryzu w Galerii Krajobrazów i jego boazerii. Odrestaurowano XIX-wieczną stolarkę okien, a na podstawie materiałów porównawczych zaprojektowano zasłony i lambrekiny. Potwierdzono istnienie w północnej ścianie wejścia do dawnej Galerii Gotyckiej, znanej z ikonografii pałacu.

Skrzydło północne pałacu powstało na początku XVIII wieku jako budowla jednotraktowa z otwartą galerią ceglaną od strony ogrodu – część dekoracji wnętrz pochodzi z tego okresu. Po 1799 roku Stanisław Kostka i Aleksandra z Lubomirskich Potoccy dobudowali do skrzydła Galerię Gotycką i przeznaczyli na ekspozycję kolekcji malarstwa europejskiego, gabinet rycin i podręczną bibliotekę, otwartą od 5 sierpnia 1805 roku dla publiczności, zgodnie z  przekonaniem, że sztuka powinna służyć społeczeństwu. Było jedno z pierwszych muzeów w Polsce. W okresie zaborów muzea prywatne były miejscami kultywowania polskiej kultury, postaw obywatelskich i patriotycznych pro publico bono oraz oświeceniowej modernizacji społecznej.

W połowie XIX wieku wnuk Stanisławostwa Potockich – August z żoną Aleksandrą, zastąpili neogotycki trakt piętrową strukturą w neorenesansowych elewacjach, według projektu Franciszka Marii Lanciego. Przy Galerii Obrazów powstała Galeria Krajobrazów, północna część Sieni Dolnej, żeliwne schody, które do dziś prowadzą na piętro, i dawniej zmieniona w trakt przejściowy Sypialnia Pani. 

W pomieszczeniach tych wzmocniono tynki i przywrócono oryginalną XVIII i XIX-wieczną kolorystykę. Podczas konserwacji żeliwnej konstrukcji schodów odkryto pozostałości pierwotnej barwy tralek balustrady, nawiązującej do metalicznego brązu. Badania stratygraficzne umożliwiły także ustalenie historycznej tonacji zieleni ścian. Odkrycia pozwoliły na powrót do oryginalnych opracowań kolorystycznych.  

W Sypialni Pani odtworzono luksusowe francuskie tapety flokowane ze wzorem winnej latorośli. Relikty oryginałów zachowały się pod współczesnymi tkaninami. Odsłonięto również dekoracje mazerunkowe boazerii, imitujące usłojenie drewna. 

Obecnie pomieszczenia dawnej Sypialni prowadzą do nowej windy, która zapewni gościom muzeum pełną dostępność, co było jednym z kluczowych celów zakończonych prac.

Ponowne otwarcie skrzydła północnego zainauguruje wystawa czasowa: „Rubensiana. Fascynacje kolekcjonerskie w Polsce XVII–XXI w.” w Galerii Obrazów „Muzeum” zwanej i Galerii Krajobrazów, będąca zwieńczeniem wieloletniego projektu naukowo-badawczego realizowanego przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ekspozycja podejmuje zagadnienia autentyczności oraz relacji „oryginał - replika - kopia”, ukazując zmienność ich znaczeń na przestrzeni dziejów. Wystawa ta i kolejne w tym miejscu stanowić będą próby odtworzenia idei kolekcjonerskiej Stanisławostwa Potockich. Ich zamiarem było stworzenie i udostępnienie publiczności uporządkowanego wykładu historii sztuki, co czyniło Pałac Wilanowski jednym z pierwszych nowoczesnych muzeów w Europie.

Na wystawie zaprezentowane zostaną dzieła związane z kręgiem Petera Paula Rubensa, w tym prace Jacoba Jordaensa i Anthony’ego van Dycka, a także Pietera Soutmana. Innowacyjnym elementem aranżacji jest osadzenie rubensianów w sąsiedztwie pejzaży – autorstwa Nicolasa Poussina, Andrei Locatellego i Jana Fransa van Bloemena.

Scalającym narrację fundamentem ekspozycji jest krytyczny namysł nad „Dziennikiem podróży do Italii” Stanisława Kostki Potockiego, który stanowił istotny kontekst dla kształtowania jego kolekcji i jest aktualnie opracowywany naukowo przez prof. Dorotę Folgę-Januszewską. 

Wystawa, która w obecnym kształcie będzie dostępna dla zwiedzających do końca 2026 roku, inspiruje do refleksji nad mechanizmami tworzenia kolekcji i ich znaczeniem dla europejskiego dziedzictwa kulturowego.