Stanowisko dozorcy polowania w dobrach Wilanów
Stanowisko dozorcy polowania w dobrach Wilanów - Galeria zdjęć
Stanowisko dozorcy polowania w dobrach Wilanów - Galeria zdjęć
Zachowało się bardzo mało wzmianek dotyczących stanowiska dozorcy polowania w dobrach Wilanów, a trzeba zaznaczyć, że jest to jedyna osoba wchodząca w skład służby leśnej, której obowiązki związane były tylko i wyłącznie z prowadzeniem gospodarki łowieckiej. Z przekazów źródłowych wiadomo, że wchodził on w skład służby leśnej i najprawdopodobniej podlegał bezpośrednio nadleśnemu generalnemu. Pewne jest to, że miał on do pomocy gajowego, którego tytułowano jego pomocnikiem[1].
Pierwsza wzmianka dotycząca dozorcy polowania pojawia się na liście służby leśnej z marca 1853 r.[2]. Przy stanowisku tym widnieje Wincent Dziewiątkowicz, który według uczynionego pobocznego zapisu funkcję tę sprawował od lipca 1852 r. Służbę swą zakończył w kwietniu 1863 r.[3]. Stanowisko po nim miał objąć leśniczy lasów osieckich Morawiec, lecz z niewyjaśnionych przyczyn dozorcą polowania został zdymisjonowany oficer smoleńskiego pułku Józef Połdin. Co ciekawe jednak, na dokumencie z listopada 1868 r. znów jako piastujący te stanowisko pojawia się Dziewiątkowicz[4]. Z uwagi na brak źródeł nie można określić kolejnych osób piastujących tę funkcję.
Do jednych z najważniejszych zadań dozorcy polowania należało pilnowanie, aby żadna osoba nieposiadająca pisemnego pozwolenia hrabiego Potockiego nie polowała na terenie dóbr wilanowskich[5]. Późną jesienią oraz zimą zobowiązany był zapewnić stałe i regularne dokarmianie zwierzyny łownej[6]. Dotyczyło to zarówno tej w stanie dzikim, jak i tej hodowanej w zwierzyńcu i bażantarni. W okresie wiosenno-letnim zajmował się on głównie ochroną pól uprawnych przed szkodami wyrządzonymi przez zwierzynę łowną, zwłaszcza dziki[7].
Dozorca polowania zobowiązany był także do odstrzału zwierzyny w zwierzyńcu, wówczas gdy otrzymywał informację o zapotrzebowaniu na dziczyznę w kuchni pałacowej[8]. Tak jak wszyscy członkowie służby leśnej zajmował się także redukcją zwierząt drapieżnych. Urzędnik ten sprawował również pieczę nad zwierzyńcem i bażantarnią. W sytuacji gdy bażantnik wybierał się na urlop czy też zachorował, przez okres jego nieobecności dozorca polowania wypełniał należące do niego obowiązki[9]. W gestii dozorcy polowania leżało również wykonywanie samodzielnie albo zlecanie innym osobom napraw inwentarza martwego znajdującego się w obrębie bażantarni oraz zwierzyńca (klatki, pułapki na szkodniki, meble itp.)[10].
[1] AGAD, AGWil (Archiwum Gospodarcze Wilanowskie), dział XVIII, sygn. 51, s. 117.
[2] Tamże, sygn. 58, s. s. 734.
[3] AGAD, AGWil, dział XII, sygn. 4, s. 42.
[4] Tamże, dział XX, sygn. 130, s. 237.
[5] Tamże, sygn. 131/I, s. 210.
[6] AGAD, AGWil, dział XVIII, sygn. 51, 117.
[7] Tamże, sygn. 26, s. 13.
[8] Tamże, sygn. 148, s. 45.
[9] AGAD, AGWil, dział XX, sygn. 129, s. 235.
[10] Tamże, s. 255.
Polecane artykuły
-
Przeciwdziałanie kłusownictwu w dobrach Wilanów
Na przestrzeni XIX i w początkowych latach XX w. utrapieniem służby leśnej w dobrach wilanowskich było rozpowszechnione na szeroką skalę kłusownictwo. Na gruntach majątków magnackich obowiązywał zakaz polowania bez posiadania pisemnego pozwolenia ich właś
-
Dzierżawienie prawa do polowania przez hrabiów Potockich
Pierwsze informacje dotyczące dzierżawy prawa do polowania przez właścicieli dóbr wilanowskich pochodzą z grudnia 1859 r.[1] Hrabia August Potocki, pragnąc zabezpieczyć zwierzynę w dobrach wilanowskich przed sąsiadami, starał się wydzierżawić prawo do pol
-
Charcice, ogarzyce, wyżlice, czyli kilka słów o psach myśliwskich
Jakub Kazimierz Haur w Składzie abo skarbcu znakomitych sekretów ekonomiej ziemiańskiej, wydanym w 1689 r. w krakowskiej drukarni, tak pisał: jakie przez ludzki rozum są wynalazki i różne do łowów sposobności, i do użycia znajdują się inwencyje, krótko dl
-
Polowanie na zwierzynę według Piotra Krescentyna
Piotr Krescentyn w Księgach o gospodarstwie i o opatrzeniu rozmnożenia rozlicznych pożytków każdemu stanowi potrzebnych, wydanych w języku polskim w 1549 r. w krakowskiej drukarni Heleny Florianowej, tak pisał: Starzy mędrcy, których rozum tak był od Boga
-
Pierwsze regulacje prawne łowiectwa w dobrach Wilanów
Najstarszym przekazem, w którym można odnaleźć regulacje dotyczące funkcjonowania i organizacji łowiectwa w dobrach rodziny Potockich, jest Instrukcja do pana Winklera leśniczego lasów osieckich od Aleksandra Potockiego wydana 20 sierpnia 1811 r. w Otwock
-
Zwierzyniec w Wilanowie
Jednym z ulubionych miejsc króla w Wilanowie był zwierzyniec znajdujący się peryferyjnej, wschodniej części rezydencji, gdzie król spędzał wiele czasu odbywając przejażdżki oraz polując.Kazimierz Sarnecki, rezydent na dworze króla Jana III i królowej Mary
-
Tępienie zwierzyny drapieżnej w dobrach Wilanów
Redukcja stanu zwierzyny drapieżnej była jednym z najistotniejszych obowiązków służby leśnej. W XIX i na początku XX w. jako szkodniki tępiono w dobrach wilanowskich: wilki, lisy, borsuki, wydry, kuny, łasice, tchórze, wiewiórki, psy, koty, bociany, jastr
