„Tradycja rosołu w Polsce” nowy projekt kulinarny Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Od 2014 roku w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie prowadzimy autorski program poświęcony historii kuchni i jej kontekstom. Łączymy badania naukowe z edukacją i praktyką kulinarną, popularyzując wiedzę o dawnych recepturach, produktach oraz kulturze stołu.

Nasze działania opieramy na źródłach historycznych – dawnych książkach kucharskich, rękopisach, zielnikach czy poradnikach gospodarczych. Wyniki badań publikujemy w seriach wydawniczych „Monumenta Poloniae Culinaria” oraz „Silva Rerum”.

Prowadzimy warsztaty, wydarzenia edukacyjne i spotkania dla dzieci, młodzieży oraz dorosłych, a także współpracujemy z historykami, antropologami, kucharzami i edukatorami. Historyczną rekonstrukcję kulinarną wykorzystujemy również do promocji polskiej kultury za granicą, m.in. podczas wydarzeń organizowanych w Paryżu i Düsseldorfie.

Celem projektu jest podkreślenie znaczenia rosołu jako ważnego elementu polskiego niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Chcemy zwrócić uwagę na międzypokoleniowy przekaz receptur oraz związane z nimi rodzinne i społeczne rytuały.

Wpis tradycji gotowania i podawania rosołu na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego może przyczynić się do popularyzacji wiedzy o polskiej kulturze kulinarnej, promocji tradycyjnych receptur oraz wzmacniania tożsamości kulturowej. Może również wspierać rozwój wydarzeń kulinarnych i turystyki związanej z polską kuchnią.

Zgodnie z Konwencją UNESCO z 2003 roku niematerialne dziedzictwo kulturowe obejmuje praktyki, wiedzę i tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie. Rosół doskonale wpisuje się w tę definicję.

To nie tylko potrawa, ale także element rodzinnych spotkań, świąt, wesel, niedzielnych obiadów czy troski o bliskich. Rosół symbolizuje wspólnotę, gościnność i ciągłość tradycji, a wiedza o jego przygotowaniu od pokoleń przekazywana jest w domach.

Na światowych listach UNESCO znajdują się już tradycje związane z konkretnymi potrawami i zupami, m.in. ukraiński barszcz, haitańska zupa Joumou czy tajska Tom Yum Kung. W opinii naszego zespołu polski rosół jest naturalnym kandydatem do podobnego wyróżnienia.

Rosół towarzyszy Polakom od stuleci. Jeden z najstarszych przepisów na „rosół polski” znalazł się już w „Compendium Ferculorum” Stanisława Czarnieckiego z 1682 roku – pierwszej zachowanej polskiej książce kucharskiej.

Na przestrzeni wieków rosół pojawiał się zarówno na stołach dworskich, jak i w domach różnych warstw społecznych. Obecny był w najważniejszych polskich książkach kucharskich XIX i XX wieku, a dziś nadal zajmuje ważne miejsce w domowej i restauracyjnej kuchni.

Współcześnie tradycja rosołu rozwija się także w przestrzeni cyfrowej. Internetowi twórcy kulinarni prezentują nowe interpretacje tej klasycznej potrawy, pokazując jej żywotność i zdolność do adaptacji we współczesnej kulturze.

Tradycje kulinarne coraz częściej stają się narzędziem budowania międzynarodowego wizerunku państw. Smaki i rytuały związane z jedzeniem tworzą pozytywne skojarzenia oraz wzmacniają rozpoznawalność kultury narodowej.

Polska kuchnia cieszy się bardzo dobrym odbiorem za granicą, jednak wciąż pozostaje niewystarczająco rozpoznawalna jako ważny element polskiego dziedzictwa kulturowego. Wpis rosołu na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego może stać się impulsem do szerszej promocji polskiej kultury kulinarnej na świecie.